18:47 ICT Thứ bảy, 30/05/2020
“Nhiệt liệt chào mừng kỷ niệm 60 năm thành lập ngành Kiểm sát nhân dân (26/7/1960 - 26/7/2020)" "Nhiệt liệt chào mừng 128 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh (19/5/1890 - 19/5/2018)!"

Trang chủ » Tổ chức » Tin tức » Thông tin nghiệp vụ

Tăng cường công tác kiểm sát, bảo vệ quyền lợi chính đáng của tổ chức, cá nhân trong quan hệ tín dụng

Thứ sáu - 28/03/2014 07:50
QT) - Trong những năm qua, các tranh chấp kinh tế phát sinh ngày càng nhiều do các chủ thể làm ăn khó khăn, không thực hiện đúng cam kết trong hợp đồng. Trong tranh chấp kinh tế thì nổi lên là tranh chấp các hợp đồng tín dụng. Không ít trường hợp các ngân hàng thương mại đã khởi kiện khách hàng của mình (là những tổ chức, cá nhân) ra tòa về hợp đồng tín dụng.

          Qua xem xét các hợp đồng tín dụng cho thấy, nhiều ngân hàng thương mại áp dụng lãi suất cho vay cao hơn quy định của nhà nước làm cho các doanh nghiệp, cá nhân gặp khó khăn. Vào thời điểm những năm 2010-2012, nhiều ngân hàng cho vay với lãi suất từ 17,5% - 21%/năm, có ngân hàng đã cho vay với lãi suất 23-24%/năm, lãi suất quá hạn bằng 150%. Mức lãi suất mà ngân hàng thương mại áp dụng như vậy là quá cao, vượt trần lãi suất do Bộ luật Dân sự quy định, cùng với những khó khăn trong tiêu thụ sản phẩm, giá nguyên liệu đầu vào tăng khiến cho không ít doanh nghiệp trên địa bàn phải đóng cửa, giải thể…

          Trước thực trạng trên, Phòng 12 (Phòng kiểm sát giải quyết án hành chính, kinh tế, lao động…) Viện Kiểm sát nhân dân (VKSND) tỉnh đã tham mưu cho lãnh đạo Viện KSND tỉnh tăng cường các biện pháp kiểm sát giải quyết tranh chấp kinh doanh thương mại về lĩnh vực tín dụng, xác định đây là nhiệm vụ trọng tâm nhằm bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của các tổ chức, cá nhân trong quan hệ vay vốn, đảm bảo các hoạt động tín dụng trên địa bàn thực hiện đúng quy định của pháp luật.

          Trong năm 2013, Viện KSND tỉnh đã kháng nghị nhiều bản án của Tòa án cấp dưới về giải quyết tranh chấp hợp đồng tín dụng. Trong đó có Quyết định số 1067, ngày 26/8/2013 của Viện KSND tỉnh kháng nghị theo thủ tục giám đốc thẩm đối với Quyết định công nhận sự thỏa thuận của các đương sự số 07, ngày 25/3/2013 của Tòa án nhân dân thành phố Đông Hà (Tòa án Đông Hà) Vụ việc như sau: Bà Trần Thị Minh Thành, chủ doanh nghiệp xăng dầu Thành Minh, có địa chỉ tại tiểu khu 4, thị trấn Ái Tử, huyện Triệu Phong, thỏa thuận chậm nhất đến ngày 10/7/2013 trả số tiền vay gốc và lãi cho Ngân hàng Thương mại cổ phần Việt Nam Thịnh Vượng, nợ gốc 1.094.999.604 đ và tiền lãi tính đến hết ngày 29/1/2013 là 248.458.543 đ. Nếu quá thời hạn trên mà bà Thành không thực hiện đúng cam kết thì tài sản thế chấp là quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất (nhà ở) theo giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số Đ 635078 do UBND thị xã Đông Hà (nay là thành phố Đông Hà) cấp ngày 14/5/2004 mang tên ông Trần Hữu Anh và bà Nguyễn Thị Tài theo Hợp đồng thế chấp số 53/2011 và Hợp đồng điều chỉnh bổ sung hợp đồng thế chấp số 85/2011 được giao cho cơ quan Thi hành án dân sự xử lý để thu hồi nợ. Theo các khế ước nhận nợ ngày 15/4/2011, ngày 15,16,17/12/2011 thì lãi suất vay 2 bên thỏa thuận từ 23-24%/năm. Do bên vay là bà Thành không thực hiện nghĩa vụ trả nợ đúng hạn nên Ngân hàng Thịnh Vượng Việt Nam, Chi nhánh tỉnh Quảng Trị đã khởi kiện đề nghị Tòa án Đông Hà giải quyết buộc bên vay trả nợ gốc và lãi theo lãi suất thỏa thuận trong hợp đồng tín dụng. Đối chiếu với các quy định của pháp luật về lãi suất vay, lãi suất nợ quá hạn thấy: Khoản 2, Điều 91, Luật Các tổ chức tín dụng được Quốc hội khóa XII thông qua ngày 16/6/2010, có hiệu lực thi hành ngày 1/1/2011 quy định: “Tổ chức tín dụng và khách hàng có quyền thỏa thuận về lãi suất, phí cấp tín dụng trong hoạt động ngân hàng của tổ chức tín dụng theo quy định của pháp luật”. Lãi suất vay được Bộ luật Dân sự năm 2005 quy định: “Lãi suất vay do các bên tự thỏa thuận nhưng không được vượt quá 150% của lãi suất cơ bản do Ngân hàng Nhà nước công bố đối với loại cho vay tương ứng”. Tại Quyết định số 2868, ngày 29/11/2010 của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước (NHNN) quy định về lãi suất cơ bản bằng đồng Việt Nam: Mức lãi suất cơ bản bằng đồng Việt Nam là 9%/năm, áp dụng từ ngày 1/12/2010, cho đến nay chưa có quyết định nào thay thế Quyết định 2868. Như vậy lãi suất do các bên đương sự thỏa thuận trong hợp đồng từ 23-24%/ năm là quá cao, vượt quá 150% lãi suất cơ bản do NHNN công bố (9%/năm x 150%= 13,5%/năm) nên thỏa thuận về lãi suất này là trái với pháp luật. Thỏa thuận về lãi suất quá hạn trong hợp đồng bằng 150% lãi suất trong hạn cũng trái với Khoản 5, Điều 474, Bộ luật Dân sự.

          Mặc dù lãi suất cho vay và lãi suất quá hạn do các bên đương sự thỏa thuận trái pháp luật nhưng Tòa án Đông Hà vẫn công nhận sự thỏa thuận này là sai lầm trong việc áp dụng pháp luật, làm ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của bị đơn. Vì thế Viện KSND tỉnh đã kháng nghị toàn bộ Quyết định công nhận sự thỏa thuận của các đương sự số 07/2013 của Tòa án Đông Hà theo thủ tục giám đốc thẩm. Đề nghị Ủy ban Thẩm phán Tòa án tỉnh Quảng Trị xét xử giám đốc theo hướng hủy Quyết định công nhận sự thỏa thuận của các đương sự số 07/2013 của Tòa án Đông Hà để xét xử sơ thẩm lại.

          Tiếp đó ngày 28/10/2013 Viện KSND tỉnh cũng đã có quyết định kháng nghị bản án kinh doanh thương mại sơ thẩm số 02, ngày 25/9/2013 của Tòa án nhân dân huyện Cam Lộ (Tòa án huyện Cam Lộ) theo thủ tục phúc thẩm. Qua xem xét hồ sơ của vụ án này cho thấy Tòa án huyện Cam Lộ giải quyết vụ kiện “tranh chấp hợp đồng tín dụng” giữa nguyên đơn: Ngân hàng Nông nghiệp- Phát triển nông thôn Việt Nam, có địa chỉ tại huyện Từ Liêm, Hà Nội với bị đơn là bà Trần Thị Minh Thành, thị trấn Ái Tử, huyện Triệu Phong. Người có nghĩa vụ liên quan là bà Lê Thị Ký, thôn An Bình, xã Cam Thành, huyện Cam Lộ. Áp dụng một số điều, khoản của Luật Dân sự và Luật Đất đai, Tòa án Cam Lộ đã xử buộc bà Thành có nghĩa vụ trả nợ cho Ngân hàng Nông nghiệp- Phát triển nông thôn Việt Nam, chi nhánh huyện Cam Lộ số tiền nợ tại bản hợp đồng tín dụng bổ sung số 3904-LAV-201100350, ngày 4/3/2011 là 1.657.867.667 đ (trong đó nợ gốc 1.128.000.000đ, nợ lãi tính đến ngày 25/9/2013 là 529.867.667 đ), trong trường hợp bà Thành không trả nợ cho Ngân hàng thì bà Ký có nghĩa vụ trả nợ thay số tiền 1.009.089.472 đ (nợ gốc 700.000.000đ, nợ tính lãi đến ngày 25/9/2013 là 309.089.472 đ). Nếu bà Ký không thực hiện nghĩa vụ bảo lãnh thì ngân hàng có quyền yêu cầu cơ quan nhà nước có thẩm quyền bán đấu giá tài sản và quyền sử dụng đất đã bảo lãnh theo hợp đồng thế chấp số 1.01.7822, ngày 27/4/2010 để thu hồi nợ là 1.009.089.472 đ, số nợ còn lại doanh nghiệp Thành Minh có nghĩa vụ trả. Về quyền sử dụng đất mà bà Lê Thị Ký đã thế chấp để đảm bảo thực hiện nghĩa vụ bảo lãnh đối với ngân hàng được cơ quan có thẩm quyền cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất với diện tích 237 m2 tại phường 1, Đông Hà. Ngày 15/8/2013 anh Lê Việt Tùng là con của bà Ký có đơn gửi cho Tòa án Cam Lộ trình bày việc bà Ký đem thế chấp tài sản cho ngân hàng để bảo lãnh cho doanh nghiệp Thành Minh vay vốn là có quyền lợi hợp pháp của anh. Việc bà Ký đem tài sản chung để thế chấp khi chưa có ý kiến đồng ý của anh là không đúng trình tự theo quy định của pháp luật, vì thế anh đề nghị Tòa án Cam Lộ can thiệp giải quyết. Một số chứng cứ cũng cho thấy quyền sử dụng đất được bà Ký thế chấp cho ngân hàng là tài sản chung của bà Ký, ông Nguyễn Viết (chồng bà Ký), và anh Tùng. Do vậy việc Tòa án cấp sơ thẩm không đưa ông Viết, anh Tùng tham gia tố tụng với tư cách người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan là trái với quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự. Về lãi suất và lãi suất quá hạn, tại bản án sơ thẩm Tòa án cho rằng việc các đương sự thỏa thuận lãi suất tại hợp đồng tín dụng là phù hợp với quy định của luật chuyên ngành và các văn bản hướng dẫn khác đối với tổ chức tín dụng, từ đó chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn về việc buộc bà Thành có nghĩa vụ trả nợ cho ngân hàng số tiền nợ tại hợp đồng tín dụng bổ sung số 3904-LAV-201100350, ngày 4/3/2011 là 1.657.867.667 đ ( gồm nợ gốc và lãi tính đến ngày 25/9/2013). Quyết định của Tòa án với nội dung như trên là trái với quy định tại khoản 2, Điều 91, Luật Các tổ chức tín dụng được Quốc hội khóa XII, thông qua ngày 16/6/2010 và có hiệu lực thi hành ngày 1/1/2011. Luật Các tổ chức tín dụng (Luật chuyên ngành) cho phép tổ chức tín dụng và khách hàng có quyền thỏa thuận về lãi suất nhưng sự thỏa thuận đó phải theo quy định của pháp luật. Các quy định của pháp luật về lãi suất bao gồm quy định trong Bộ luật Dân sự năm 2005; các quy định trong các quyết định, thông tư, công văn hướng dẫn của Ngân hàng Nhà nước. Tuy vậy quy định trong Bộ luật Dân sự và các quy định trong văn bản của NHNN có mâu thuẫn, xung đột. Trong trường hợp này cần áp dụng Luật Ban hành các văn bản quy phạm pháp luật để giải quyết. Theo quy định tại khoản 2, Điều 83 của luật này thì: Trong trường hợp các văn bản quy phạm pháp luật có quy định khác nhau về cùng một vấn đề thì áp dụng văn bản có hiệu lực pháp lý cao hơn.

          Cái lý của Ngân hàng và Tòa án Cam Lộ là áp dụng Thông tư 12/2010 của NHNN Việt Nam về việc hướng dẫn các tổ chức tín dụng cho vay bằng đồng Việt Nam đối với khách hàng theo lãi suất thỏa thuận; Quy chế cho vay của Tổ chức tín dụng đối với khách hàng ban hành kèm theo Quyết định số 1627/2001 của NHNN Việt Nam; Công văn số 6486/2008 của NHNN Việt Nam về áp dụng lãi suất đối với các khoản nợ gốc quá hạn để xác định lãi suất và giải quyết tranh chấp. Tuy nhiên cũng cần lưu ý rằng các thông tư, quyết định, công văn nêu trên là những văn bản hướng dẫn áp dụng pháp luật chứ không phải văn bản luật, có hiệu lực pháp lý thấp hơn Bộ luật Dân sự và Quyết định số 1627/2001 của NHNN Việt Nam ban hành căn cứ vào Bộ luật Dân sự năm 1995, trong khi đó việc quy định về lãi suất trong quyết định này không phù hợp với Bộ luật Dân sự năm 2005 đang có hiệu lực thi hành. Vì thế việc giải quyết tranh chấp phải áp dụng theo quy định của Bộ luật Dân sự năm 2005. Cũng xin nói rõ thêm là một số ngân hàng cho rằng việc áp dụng lãi suất là theo thỏa thuận. Thông tư 07/2010 và Thông tư 12/2010 của NHNN có nội dung: lãi suất cho vay do tổ chức tín dụng và khách hàng thỏa thuận, do đó tổ chức tín dụng không chịu bất kỳ một giới hạn nào về lãi suất cho vay. Rằng hoạt động tín dụng là hoạt động đặc thù do tổ chức ngân hàng tiến hành một cách chặt chẽ, có đăng ký nên hoạt động cho vay không chịu sự điều chỉnh của Bộ luât Dân sự về lãi suất. Nhưng theo quan điểm của Viện KSND tỉnh thì hợp đồng tín dụng về vay vốn là một dạng hợp đồng vay tài sản chịu sự điều chỉnh của Bộ luật Dân sự. Trong những năm từ 2006-2008 NHNN đã có 4 lần có tờ trình đề nghị sửa đổi Điều 476 Bộ luật Dân sự theo hướng không điều chỉnh cho vay tín dụng, hoặc quy định trần lãi suất cao hơn nhưng không được Ủy ban Thường vụ Quốc hội chấp nhận. Ủy ban Pháp luật của Quốc hội cũng khẳng định việc cho vay phải theo Luật Dân sự. Đó cũng là lý do để Viện Kiểm sát kháng nghị các bản án không tuân thủ các quy định nêu trên.

          Về lãi suất trong hạn, quá hạn ngân hàng đều áp dụng mức lãi suất cao hơn quy định trong Bộ luật Dân sự năm 2005 nhưng Tòa án cấp sơ thẩm vẫn chấp nhận là sai trong việc áp dụng pháp luật. Về tính hợp pháp của hợp đồng thế chấp tài sản, trong vụ án trên khi bà Ký thế chấp quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất thuộc sở hữu chung của hộ gia đình mà chưa được sự đồng ý của ông Viết và anh Tùng, do đó hợp đồng thế chấp tài sản trên bị vô hiệu nhưng bản án sơ thẩm vẫn công nhận hiệu lực của hợp đồng đó và giải quyết tài sản đã thế chấp theo hợp đồng thế chấp tài sản, tuyên buộc bà Ký phải thực hiện nghĩa vụ bảo lãnh là trái với pháp luật.

          Quan điểm của Tòa án nhân dân tỉnh Quảng Trị về xác định mức lãi suất, về thế chấp tài sản là thống nhất với kháng nghị của Viện Kiểm sát nhân dân tỉnh. Vì vậy, qua xét xử phúc thẩm và giám đốc thẩm 2 vụ án trên đây, Tòa án nhân dân tỉnh chấp nhận kháng nghị của Viện Kiểm sát, hủy bản án, quyết định sơ thẩm để giải quyết lại vụ án theo quy định của pháp luật.

          Như vậy nhờ tăng cường công tác kiểm sát các bản án, quyết định đã góp phần phát hiện những sai sót trong quá trình xử lý các hợp đồng tín dụng, qua đó bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho tổ chức, cá nhân có liên quan, làm cho hoạt động tín dụng trên địa bàn lành mạnh, đúng pháp luật. Đó cũng là cách phát huy vai trò kiểm sát việc thực hiện pháp luật trên địa bàn của Viện KSND nói chung, Viện KSND tỉnh nói riêng.

          Trên cơ sở những kết quả đạt được, thời gian tới Viện KSND tỉnh tiếp tục tăng cường kiểm sát chặt chẽ việc giải quyết các tranh chấp hợp đồng tín dụng; phối hợp với Tòa án nhân dân tỉnh kịp thời chấn chỉnh hoạt động cho vay, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho các đối tượng liên quan.

 

Tác giả bài viết: PHƯỚC AN

Nguồn tin: Báo Quảng Trị

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết
Comment addGửi bình luận của bạn
Mã chống spamThay mới

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn

 

Đăng nhập

Giới thiệu

Đăng lúc: 01.01.1970 07:00 - Đã xem:


Thăm dò ý kiến

Theo bạn, việc xây dựng cổng thông tin điện tử Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Quảng Trị sẽ mang lại kết quả thế nào ?

Rất tốt

Bình thường

Tạm được

Không ý kiến

  • Đang truy cập: 24
  • Hôm nay: 4913
  • Tháng hiện tại: 202970
  • Tổng lượt truy cập: 9136330